کوین لینچ

کوین اندر لینچ (ایلینویز شیکاگو1618- وینیارد مارسای ماساچوست1984) مولف و برنامه ریز شهری آمریکایی است.

لینچ در "ییل"،" موسسه دارالفنون رنسلا" و"فرانک لوید رایت" تحصیل کردتا در سال 1947 از “MIT”درجه گرفت ودر سال 1963 به درجه پروفسوری در رشته برنامه ریزی شهری نایل امد و تا اخر عمرش (35 سال بعد) با همین درجه زندگی کرد.

مشهورترین کار لینچ "سیمای شهر" در سال 1960 منتشر شد که نتیجه پنج سال مطالعه روی درک و نحوه سازماندهی اطلاعات فضایی شهروندان در هنگام حرکت در شهر، بود. لینچ با استفاده از شهر متفاوت بعنوان نمونه (بوستون ،جرزی سیتی ولس آنجلس) نتیجه گرفت که مردم ،محیط پیرامون خود را به شیوه های منطقی و قابل پیشگویی ای درک می کنند که "نقشه ذهنی" را تشکیل می دهد و پنج مرحله دارد:

· راهها: خیابان ها،پیاده روها جاده ها و کانالهای دیگری که مردم در ان ها حرکت می کنند.

· لبه ها:مرزهای درک شونده مانند دیوارها،ساختمانهاو خطوط ساحلی

· حوزه ها :قسمتهای نسبتا بزرگ شهرکه بوسیله تعدادی مشخصه و هویت مشخص می شوند.

· گره ها:نقاط کانونی ،تقاطعها یا فلکه ؛ و

· نشانه ها:اشکال قابل تشخیص سریعی که بعنوان نقاط مرجع(برای آدرس دهی) اسفاده می شوند.

زمانی که لینچ پنج عنصر سیمای شهررامطرح کرد،درک محیط و داشتن دیدی جامع از ان مستلزم بنیان نهادن اصولی تازه بودکه لینچ در کتاب سیمای شهر با مهارت و دقت و اصالت ان را پی ریزی کرد.پنج عامل سیمای شهرکه لینچ برای نخستین بار انها را در این کتاب مطرح می کندوسپس به تعریف ان می پردازد و انگاه با ذکروتوصیف مثالهایی چند ،چراغی فرا راه درک انها ودرک محیط فراهم می آورد ،حاصل بینش و اندیشه های اوست ،یا در حقیقت این پنج عامل را وی کشف کرده و به مدد آن ها محیط کالبدی را بهتر دیده و بهتر نشان داده است .

اگرچه پدیده های طبیعی نیز در بوجود آوردن این عوامل موثر توانند بود و یا براستی این عوامل می توانند حاصل ترکیبی از پدیده های طبیعی و پدیده های ساخته دست آدمی باشند ،ولی سهم آدمی در بوجود آوردن آنها و پرداختن به آنها بسیار مهم است. از همین روست که لینچ تنها به تعریف و توصیف این عوامل نمی پردازد ،بلکه راههای ساختن سیمای شهر به قسمی که واجد این عوامل باشد نیز دز این کتاب باز گفته می شود .بحث بی سیمایی شهرهای امریکا ،فی المثل،در مقایسه با شهرهای اروپایی که در موارد بسیار از سیمایی با شخصیت و قابل ملاحظه برخوردارند چندبار در این کتاب مطرح می شود و به نظر می رسد مولف کتاب در مرحله نخست می کوشد به هموطنان خود بقبولاند که غیر از ملاحظات عملکردی (که از آن نظرنیز این شهرها نمونه نیستند) مظاهر دیگری که وی آنها را در زیرسایه سیمای شهرگرداورده مطرح کرده است وجود دارد که درک آنها برای زیست، یا بهتر ،بهزیستی آدمی در شهرو محیطی که در برگیرنده شهر است لازم است .

لینچ خود در این باره می نویسد:"در حال حاضر شهری که محیطش زیبا ودلنواز باشد نادر است ویا به گمان بعضی اصلا وجود ندارد. حتی یک شهر آمریکایی ،کوچک یا بزرگ موجود نیست که تمام مظاهر آن نیکو باشد. تنها پاره ای از شهر اجزایی خوش دارند و از همین رو شگفت انگیز نیست اگر بسیاری از آمریکاییان ندانند معنای زندگی در محیطی زیبا و محظوظ کننده باشد چیست . بسیاری از آمریکاییان زشتی شهری که که د رآن ساکن هستند برایشان آشکار است واز تراکم ،کثافت ،دود،آشفتگی و یکنواختی بسیار آن شکایت دارند ؛ اما از ارزش باالقوه ای که در محیطی متوازن موجود است ،بی خبرند.

انچه در طرح نکاتی که لینچ در سیمای شهر مورد توجه قرار می دهد فوق العاده حائز اهمیت است .اغاز دگرگون کردن مفهوم شهر از پدیده ای دو بعدی و کاغذی -چنان که مرسوم "نقشه کشان شهری" بوده- به پدیده ای چند بعدی و همراه ان زندگی شهری است. بسیاری از طرح هایی که برای بسیاری از شهرهای جهان در میان شتاب عصر حاضر تهیه شده است دو بعدی است وبدن ملاحظاتی است که بخش اعظم کیفیات بصری شهر پدید می اورد.

لینچ در سال 1984 چشم از جهان فرو بست. در پایان این متن توجه شما رابه بخشهایی از نامه ای که کوین لینچ برای مترجم کتابش به زبان فارسی ،نوشته است جلب می کنیم:

"...هنگامی که سنگی به آب انداخته می شود ،موجهایی که برمی انگیزاند ،گاه آن چنان دور می روند که دیگر نمیتوان رابطه شکل و سرعت موج های نخستین و موج های اخرین را دید. انسان دیگر نمی داند این امواج به کجا می روند وآیا انگیزاننده چیزی خوب هستند ویا زیان آورند ... اگر کتاب من مورد استفاده معماران و شهرسازان ایران قرار گیرد فوق العاده خوشحال خواهیم شد. دست کم عنوان کتاب وقتی به فارسی روی جلد نوشته شده ، بسیار زیباست. آرزویم اینست که که حروف انگلیسی به اندازه حروف فارسی زیبا بود..."                                                                 

                                                                                                                     سپتامبر1979

                                                                                                                        کوین لینچ

منابع:

1-      دائرة المعارف "ویکیپیدیا"

2-      سیمای شهر         کوین لینچ               ترجمه دکتر منوچهر مزینی         انتشارات دانشگاه تهران

  RSS